En büyük tehlike ailelerin çocuklarıyla Kürtçe konuşmaması

Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi’nin  yaptığı araştırmaya göre katılımcıların yüzde 99,2’si anadillerinin korunması ve geliştirilmesini isterken, aileler çeşitli gerekçelerle evde çocuklarıyla ana dillerinde konuşmaması, Kürtçeyi asimilasyona uğratıyor. Katılımcılar da en büyük tehlike olarak ailelerin çocuklarıyla Kürtçe konuşmamasını görüyor.

Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi, 20 Nisan-5 Mayıs 2022 tarihleri arasında “Kürtçe Anadilinin Kullanım Düzeyleri ve Eğitimi” üzerine araştırma raporu yayınladı.

Araştırmada Kürtçenin çalışma ve gündelik hayatta anadil kullanımı yaygınlığına, eğitim hayatı içindeki durumuna, Kürtçenin kullanımı ve geliştirilmesi önündeki engellere, risklere ve önerilere odaklanıldı.

Adana, Adıyaman, Ağrı, Ankara, Antalya, Batman, Bursa, Dersim, Diyarbakır, Antep, Hakkari, İstanbul, İzmir, Mardin, Mersin, Muş, Urfa, Şırnak ve Van’da 19 kenti kapsayan online çalışmada, anadili Kürtçe olan 2 bin 638 kişiye ulaşıldı.

Çalışmaya katılanların yüzde 61’ini erkek, yüzde 38,7’sini ise kadınlardan oluştu.

Kürtçe anadilinin kullanımı ve yaygınlığını tespit etmek amacıyla sorulan soruların ilkinde katılımcıların yüzde 89,4’ü Kurmancî, yüzde 10,1’i Kirmanckî/Zazakî, yüzde 0,5’i ise hem Kurmancî hem de Kirmanckî/Zazakî lehçelerde konuştuklarının yanıtını verdi.

Hanelerdeki katılımcılara çoklu yanıtlı soruda yüzde 87,7’si Kurmancî’yi, yüzde 71’i Türkçe, yüzde 10,7’si Kirmanckî/Zazakî ve yüzde 1,7’si ise Arapça dillerini kullandıklarını söyledi.

Hana içinde dilin kullanımı

Katılımcıların yüzde 68,4’ü hane içinde anadilini her zaman kullandığını bildirirken, yüzde 22,8’i ara sıra, yüzde 6,7’si ise nadiren konuştuğunu, yüzde 2,1’i ise hiç konuşmadığının yanıtını verdi. Katılımcıların yüzde 54,1’i sokakta/sosyal hayatta çoğunlukla Türkçe konuştuğunu, yüzde 44,6’sı Kurmancî, yüzde 1,2’si Kirmanckî/Zazakî ve yüzde 0,1’i Arapça konuştuğunu belirtti. Hane den sokağa ve kamusal alanlara doğru Kürtçe anadilinin kullanımının azalarak sürdüğü görüldü.

Anadilini anlayanlar yüzde 47,6

Araştırma grubunun; yüzde 47,6’sı anadilini çok iyi düzeyde, yüzde 24,2’si iyi düzeyde anlayabildiğini belirtirken, anadilini çok iyi düzeyde konuşabilenlerin oranı yüzde 34,3, İyi düzeyde konuşabildiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 30’u buldu. Anadilini Çok İyi düzeyde okuyabildiğini belirtenlerin oranı yüzde 26,1’i oluştururken, İyi düzeyde okuyabildiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 21,7’de kaldı. Katılımcılardan anadili ile yazanların oranı yüzde 20,5, iyi düzeyde yazabildiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 17,7’de kaldı.

Anadili kullanmamanın nedeni

Araştırmada anadilini anlamayan ve konuşamayanlara ayrı ayrı bunun nedenleri de soruldu. Araştırmaya katılanların verdiği cevapla şu tablolar ortaya çıktı: